Cây cao su tại Việt Nam

Những đóng góp kinh tế, chính trị, xã hội của cây cao su đã được minh chứng qua hơn 90 năm lịch sử. Dưới đây GCS sẽ tổng hợp toàn bộ thông tin về cây cao su tại Việt Nam.

Giới thiệu cây cao su Việt Nam

Chào mừng bạn đến với hành trình tìm hiểu về cây cao su tại GCS. Bài viết sẽ tổng hợp tất cả thông tin về cây cao su tại Việt Nam.

Từ những thông tin thú vị, sản phẩm của cây cao su, giống cao su xuất sắc. Cho đến nguyên nhân vì sao mà cây cao su lại phổ biến đến vậy ở Việt Nam. Tất cả, nhằm giúp bạn có cái nhìn toàn diện về cây cao su.

Cây cao su

Có một sự thật thú vị có thể bạn không biết, ở châu âu hay Mỹ, tên gọi cây cao su thực ra không phải là “cây cao su” mà chúng ta biết ở Việt Nam. Mà là “cây cao su” này đây!

Hevea brasiliensis muell. Arg là tên khoa học của cây cao su được trồng tại Việt Nam hiện nay. Có nguồn gốc từ lưu vực sông Amazon (Nam Mỹ), được du nhập vào Việt Nam từ những năm 1878. Lấy mốc son Phú Riềng Đỏ chói lọi (28/10/1929), ngành cao su Việt Nam tính đến năm 2019 đã trải qua 90 năm phát triển với đầy đủ thăng trầm.

Bạn tìm hiểu thêm Cây cao su Hevea brasiliensis muell. Arg ở đây!

Lịch sử phát triển cây cao su tại Việt Nam

Những cây cao su đầu tiên ở Việt Nam được trồng tại Thảo Cầm Viên hiện nay. Chúng được bác sĩ yesin trồng thử ở Suối Dầu (Long Khánh – Đồng Nai hiện nay), và ở đây cũng lưu trữ vườn cao su lâu đời nhất Việt Nam.

Lịch sử cây cao su tại Việt Nam có thể chia ra thời kỳ rõ ràng, gắn với những mốc lịch sử. Cụ thể ở đây là trước năm 1975 và sau ngày thống nhất đất nước 30/04/1975.

Trước năm 1975

  • Cây cao su được thực dân Pháp đưa vào Việt Nam lần đầu tiên vào năm 1878 trồng tại Thảo Cầm Viên hiện nay.
  • Đến năm 1892, 2000 hạt cao su từ Indonesia được nhập vào Việt Nam. Trong đó sống được 1600 cây , 1000 cây được giao cho trạm thực vật Ong Yệm (Bến Cát, Bình Dương), 200 được bác sĩ Yersin trồng thử ở Suối Dầu (Nay là Long Khánh – Đồng Nai).
  • Năm 1897 đã đánh dầu sự hiện diện của cây cao su ở Việt Nam. Công ty cao su đầu tiên được thành lập là Suzannah (Dầu Giây – Long Khánh – Đồng Nai) năm 1907. Tiếp sau, hàng loạt đồn điền và công ty cao su ra đời, chủ yếu là của người Pháp và tập trung ở Đông Nam Bộ: SIPH, SPTR, CEXO, Michelin… Một số đồn điền cao su tư nhân Việt Nam cũng được thành lập.
  • Đến năm 1920, miền Đông Nam Bộ có khoảng 7.000 ha và sản lượng 3.000 tấn.
  • Cây cao su được trồng thử ở Tây Nguyên năm 1923 và phát triển mạnh trong giai đoạn 1960 – 1962, trên những vùng đất cao 400 – 600 m, sau đó ngưng vì chiến tranh.
  • Trong những năm 1958 – 1963 bằng nguồn giống từ Trung Quốc, diện tích đã lên đến khoảng 6.000 ha. Hiện nay, cây cao su đã được trồng tại khu vực miền núi phía Bắc và Lai Châu được xem là thủ phủ của cây cao su ở khu vực này.
  • Trong thời kỳ trước 1975, để có nguồn nguyên liệu cho nền công nghiệp miền Bắc, cây cao su đã được trồng vượt trên vĩ tuyến 170 Bắc (Quảng Trị, Quảng Bình, Nghệ An, Thanh Hóa, Phú Thọ).

Sau năm 1975

  • Sau 1975, cây cao su được tiếp tục phát triển chủ yếu ở Đông Nam Bộ. Đến 1976, Việt Nam còn khoảng 76.000 ha, tập trung ở Đông Nam Bộ khoảng 69.500 ha, Tây Nguyên khoảng 3.482 ha, các tỉnh duyên hải miền Trung và khu 4 cũ khoảng 3.636 ha.
  • Từ 1977, cao su được trồng mới tại Tây Nguyên. Bắt đầu từ các nông trường quân đội, sau 1985 là các nông trường quốc doanh. Từ 1992 đến nay có sự tham gia của tiểu điền. Ở miền Trung sau 1984, cây cao su được phát triển ở Quảng Trị, Quảng Bình trong các công ty quốc doanh.
  • Đến năm 1999, diện tích cao su cả nước đạt 394.900 ha, cao su tiểu điền chiếm khoảng 27,2%. Năm 2004, diện tích cao su cả nước là 454.000 ha, trong đó cao su tiểu điền chiếm 37%. Năm 2005, diện tích cao su cả nước là 464.875 ha.
  • Theo số liệu của VRA, đến cuối năm 2012 tổng diện tích cây cao su tại Việt Nam đã đạt 910.500 ha với sản lượng ước đạt 863.600 tấn. Nắm giữ vị trí thứ năm về sản lượng cao su thiên nhiên, sau Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Ấn Độ.
  • Số liệu tổng quan về tình hình ngành cao su các nước thành viên ANRPC năm 2017. Diện tích cây cao su ở Việt Nam là 969.700 ha với sản lượng đạt 1.094.500 tấn.

Sản phẩm từ cây cao su

Đây cũng chính là câu trả lời cho câu hỏi “ Đâu là lý do cây cao su trở thành cây công nghiệp quan trọng bật nhất?”.

Đó chính là những sản phẩm giá trị từ cây cao su. Sản phẩm quan trọng nhất của cây cao su đó là mủ cao su. Kế đến là gỗ cao su, từ một sản phẩm phụ ở cuối vòng đời cây cao su. Giờ đây, gỗ cao su đã trở thành một mặt hàng có giá trị ngày càng cao trên thị trường.

Mủ cao su

Đây là chất lỏng chứ các polymer tự nhiên được sinh ra khi vỏ cây cao su bị tổn thương. Công dụng chính của mủ cao su đối với cây cao su chỉ là chất hàn kín các tổn thương trên cây. Tuy nhiên, mủ cao su lại đóng vai trò quan trọng trong một số ngành công nghiệp hiện nay. Lớn nhất phải kể đến chính là ngành công nghiệp ô tô, lốp xe, các sản phẩm băng truyền cho tới găng tay hay bao cao su.

Cây cao su hiện nay được trồng thâm canh để khai thác mủ cao su. Những giống cao su hiện nay trên thế giới hay Việt Nam đều được chọn lựa với ưu tiên số một là mủ. Quá trình để thu mủ cao su được gọi là quá trình khai thác mủ (cạo mủ cao su). Đó là sử dụng một vết cắt ngang bề mặt thân cây và thu mủ cao su vào những chén đựng gắn trên thân.

Mình có một bài viết chi tiết về mủ cao su tại đây các bạn có thể đọc thêm.

Gỗ cao su

Trong một vài năm trở lại đây, gỗ cao su nổi lên như một sản phẩm có giá trị của cây cao su. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc giá mủ cao su xuống thấp trong thời gian dài. Trong khi đó, các sản phẩm gỗ cao su ngày càng được ưu chuộng trên thị trường. Do các biện pháp về mặt bảo vệ môi trường, nên gỗ thiên nhiên ngày càng khó sản xuất. Khi đó gỗ cao su được coi là mặt hàng thay thế khá tốt với chất lượng tương đối tốt.

Đây là bài viết chi tiết về gỗ cao su bạn có thể xem qua.

Đơn vị quản lý ngành cao su Việt Nam

Tập Đoàn Công Nghiệp Cao Su Việt Nam (VRG) được thành lập tái cơ cấu từ Tổng Công Ty Cao Su Việt Nam. Ngày 30 Tháng 10 năm 2006 Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 248/2006/QĐ-TTg Phê duyệt Đề án thí điểm hình thành Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam.

Đây chính là đơn vị quản lý, qui hoạch các dự án cây cao su trồng tại Việt Nam. VRG chủ yếu trồng, chế biến, kinh doanh cao su, chế biến gỗ nhân tạo; công nghiệp cao su. Ngoài ra còn đầu tư kinh doanh các khu công nghiệp trên đất cao su của Tập đoàn chuyển đổi theo quy hoạch sử dụng đất được Chính phủ phê duyệt.

Đơn vị quản lý và sản xuất giống cao su tại Việt Nam

VRG được chia ra thành nhiều ban ngành và các công ty con hoạt động tất cả các lĩnh vực liên quan đến cây cao su. Trong đó, ban Quản Lý Kỹ Thuật – VRG chính là đơn vị đưa ra cơ cấu giống cao su cho toàn ngành cao su Việt Nam.

Viện Nghiên Cứu Cao Su Việt Nam (RRIV) là một đơn vị nghiên cứu trực thuộc VRG. Nhiệm vụ chính của RRIV chính là phát triển những kỹ thuật cao su, giống cao su, chuyển giao kỹ thuật theo chỉ đạo của VRG.

Trong đó, phòng Nghiên cứu Di truyền – Giống là đơn vị lai tạo, sản xuất ra những giống cao su mới, phục vụ cho ngành cao su Việt Nam.

Giống cao su

Hiện nay, giống cao su ở Việt Nam bao gồm các giống nhập nội, các giống lai tạo trong nước, và các giống trao đổi với các nước trong Hiệp hội cao su Thế giới.

Các giống nhập nội phổ biến có thể kể đến như PB 260, PB 235, RRIM 600 từ Malaysia. RRIC 121, RRIC 100 của Sri Lanka, các giống đầu RRII từ ấn độ.

Các giống lai tạo tại Việt Nam có tên bắt đầu từ RRIV như RRIV 209, RRIV 106, RRIV 103.

Tất nhiên GCS cũng đã có một bài hướng dẫn chi tiết cách chọn giống cao su phù hợp với bạn.

Vùng trồng cây cao su ở Việt Nam

Việt Nam đang đứng thứ 3 thế giới với diện tích cây cao su là 969.700 ha ( diện tích thu hoạch 653.200 ha). Sản lượng mủ cao su 1.094.500 tấn với năng suất trung bình đạt 1.676 kg/ha/năm. (Tất cả số liệu nguồn VRA năm 2017)

Hiện nay tại Việt Nam cây cao su được trồng ở những vùng chính dưới đây.

Bản Đồ Vùng Trồng Cây Cao Su Việt Nam

Đông Nam Bộ

Đây được coi là vùng truyền thống trồng cao su từ thời Pháp đến nay. Với diện tích chiếm 56.6%, sản lượng chiếm 71% đứng đầu cả nước. Cụ thể diện tích đạt 548.864 ha (2017), sản lượng 777.243 tấn (2017) với năng suất trung bình đạt 1.863 kg/ha/năm (2017). Diện tích cây cao su ở Đông Nam Bộ chủ yếu tập trung tại một số tỉnh thành như Bình Phước 237.568 ha, Bình Dương 133.998 ha, Tây Ninh 100.437 ha, Đồng Nai 51.272 ha, Bà Rịa – Vũng Tàu 21.725 ha, TP. Hồ Chí Minh 3.733 ha. Đặc biệt thống kê có Long An 131 ha cây cao su.

Tây Nguyên

Tây Nguyên đứng sau Đông Nam Bộ với diện tích 249.014 ha chiếm 26%, sản lượng 215.374 tấn chiếm 19.7% với năng suất trung bình đạt 1.412 kg/ha/năm. Diện tích cao su vùng Tây Nguyên tập trung ở các tỉnh gồm Kom Tum 74.756 ha, Gia Lai 100.356 ha, Đắk Lắk 38.381 ha, Đắk Nông 26.348 ha, Lâm Đồng 9.173 ha.

Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung

Bắc Trung Bộ và duyên hải miền trung có diện tích trồng cao su là 141.461 ha chiếm 14.6% (2017) với năng suất trung bình đạt 1.237 kg/ha/năm. Tập trung ở các tỉnh Thanh Hóa 14.889 ha, Nghệ An 11.698 ha, Hà Tĩnh 9.479 ha, Quảng Bình 14.152 ha, Quảng Trị 19.511 ha, Thừa Thiên Huế 8.907 ha, Quảng Nam 12.890 ha, Quảng Ngãi 1.639 ha, Bình Định 54 ha, Phú Yên 4.775 ha, Khánh Hòa 428 ha, Ninh Thuận 338 ha, Bình Thuận 42.700 ha.

Miền Núi Phía Bắc

Cây cao su được trồng ở Miền Núi Phía Bắc từ năm 2010 đến nay có diện tích 30.347 ha chiếm 3.1%, sản lượng đạt 1.917 tấn với năng suất trung bình đạt 732 kg/ha/năm. Ở miền núi phía Bắc cây cao su được trồng ở các tỉnh Hà Giang 1.514 ha, Lào Cai 2.858 ha, Yên Bái 2.280 ha, Phú Thọ 17 ha, Điện Biên 4.959 ha, Lai Châu 12.679 ha, Sơn Lai 6.039 ha.

Với kết quả đạt được tính đến năm 2017, Việt Nam tiếp tục đứng thứ 3 trong những nước dẫn đầu về sản lượng cao su thiên nhiên với tỷ trọng khoảng 8.2% sau Thái Lan và Indonesia.

Tổng kết

Bài viết này mình đã tổng kết khá nhiều thông tin về cây cao su tại Việt Nam. Từ những thông tin về cây cao su, các sản phẩm mủ cao su, gỗ cao su. Đơn vị quản lý ngành cao su, giống cao su tốt nhất. Cho đến các vùng trồng và diện tích chi tiết.

Bonus nho nhỏ cho các bạn đó là Thuyết minh chi tiết về cây cao su

Bài viết này còn cần rất nhiều bổ sung, và GCS sẽ tiếp tục bổ sung trong thời gian tới. Hi vọng bài viết sẽ là một nguồn tham khảo cho bạn, khi tìm hiểu về cây cao su.

GCS